الشيخ محمد تقي بهجت
50
جامع المسائل ( فارسي )
اگر مولى بعد از وطى تدبير كرد امه را ، عده مىگيرد بعد از وفات مولى با بقاى حكم وطى به چهار ماه و ده روز ؛ و اگر عتق منجّز در حال حيات خودش كرد ، به سه قرء يا سه ماه عده مىگيرد به سبب وطى مذكور از روز عتق ؛ و اگر وفات كرد بعد از عتق منجز قبل از انقضاى عدّه ، پس احتياط در اعتداد به مثل صورت تدبير كه 4 ماه و ده روز است ، ترك نشود . اسباب ملكيت از بيع و استغنام و صلح و ارث و غير اينها ، مشترك هستند در وجوب استبرا و سقوط آن . اگر زوجهء خود را خريد ، نكاح باطل مىشود ؛ لكن بر او وطى او بدون استبرا جائز است . و اگر زوج ابتياع كرد يك سهم از دو شريك در زوجه را ، حرام مىشود وطى او ؛ و همچنين اگر حره زوج خود را خريد ، حرام مىشود وطى . اگر مملوكِ مأذون ابتياع كرد امه اى را و استبرا كرد او را ، كافى است در حق مولى اگر خواست وطى نمايد او را با علم يا اطمينان به سبب اخبار مملوك از استبرا . مجرد مكاتبه با امه ، موجب حرمت وطى او است بر حسب آن چه در مكاتبه مذكور مىشود . و اگر مكاتبه منفسخ شد ، حلال مىشود وطى او بدون استبرا . و همچنين اگر ارتداد ملَّى حاصل شد براى مولى يا امه كه موجب حرمت وطى در حال ارتداد است پس عود به اسلام نمود ، استبرا واجب نيست به مجرّد حرمت وطى مگر با تحلل بيعى كه موجب استبرا باشد يا وطى محترمى ، مثل شبهه كه موجب استبرا باشد . اگر امه طلاق داده شد بعد از دخول ، جائز نيست براى مولى وطى او مگر بعد از اعتداد از زوج و كافى است اعتداد از استبرا . و اگر طلاق قبل از دخول يا بدون علم به دخول زوج بود بر مالك ، استبرا لازم نيست ، بخلاف تملك جديد بدون علم به وطى سابق . و اگر ابتياع كرد حربيه اى را پس استبرا كرد پس از آن اسلام اختيار كرد بعد از استبرا يا در زمان استبرا ، لازم نيست استبراى ديگر بعد از اسلام . و همچنين اگر استبرا در حال احرام حج بود ، كافى است از استبراى بعد از احلال از آن .